Do wydruku

Żegluga śródlądowa w Polsce w latach 2001-2005

Data publikacji:	2006-11-24

Ukazało się właśnie drugie wydanie publikacji o żegludze śródlądowej w Polsce, będące kontynuacją edycji z 2001 roku. Publikacja zawiera informacje o drogach wodnych śródlądowych, taborze żeglugi śródlądowej, przewozach ładunków i pasażerów śródlądowym transportem wodnym, relacjach ekonomicznych w przedsiębiorstwach, nakładach inwestycyjnych oraz o zatrudnieniu i wynagrodzeniach.

Treść obecnej edycji wzbogacono m.in. o tablice zawierające informacje o krajowych i międzynarodowych relacjach przewozowych w podziale na grupy przewożonych ładunków.

Wyniki działalności

Obecna sieć dróg wodnych została ukształtowana przez naturalny układ rzek oraz połączenia kanałowe budowane głównie w XVIII i XIX wieku. Polska sieć dróg wodnych obejmuje 3638 km dróg żeglownych, ale tylko niewielka ich część ma większe znaczenie transportowe. Podstawowym utrudnieniem dla żeglugi są występujące na wielu odcinkach zbyt małe głębokości minimalne, co uniemożliwia korzystanie z taboru o większej ładowności.

W rezultacie dominują w Polsce przewozy na trasach krótkich i lokalnych. Zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów w sprawie klasyfikacji śródlądowych dróg wodnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 77, poz. 695) wymagania stawiane drogom klasy IV i V spełnia 5,5% ich długości. Drogi te zapewniają parametry niezbędne do nowoczesnej żeglugi, pozwalając na eksploatację statków powyżej 1000 ton ładowności. Do dróg wodnych o parametrach klas międzynarodowych należą w Polsce:

Rzeka Wisła:

•  od ujścia Przemszy do połączenia z Kanałem Łączańskim (oddanym do użytku w 2003 r.) 37,5 km (klasa IV),
•  od Płocka do Włocławka 55,0 km (klasa Va),
•  Martwa Wisła  11,5 km (klasa Vb).

Rzeka Odra - ujściowe odcinki od Ognicy 86,5 km (klasa Vb)
Jezioro Dąbie do granicy z morskimi wodami wewnętrznymi 9,5 km (klasa Vb)

Systematycznie zmniejsza się stan ilościowy taboru żeglugi śródlądowej. Wycofywane są z eksploatacji te jednostki, dla których koszty remontu przekraczają możliwości właściciela taboru bądź nie znajdują uzasadnienia ekonomicznego. W 2005 r. w porównaniu do 2001 r. zmniejszyła się liczba taboru holowniczego (pchacze oraz holowniki) o 9% (z 278 do 253 sztuk), barek bez własnego napędu (barki do pchania i do holowania) o ok. 4% (z 500 do 479 sztuk) oraz barek z własnym napędem o ok. 3% (z 98 do 95 sztuk). Jednocześnie odnotowano stabilizację w liczbie statków pasażerskich, co jest związane z rozwojem usług turystycznych.

Większość taboru żeglugi śródlądowej jest zdekapitalizowana. Jego wiek znacznie przekracza normatywny okres użytkowania. Eksploatacja taboru jest możliwa dzięki stałej jego modernizacji. Według danych za 2005 r. ok. 81% eksploatowanych pchaczy oraz ponad 58% barek do pchania zostało wyprodukowanych przed 1979 r. Prawie wszystkie użytkowane barki z własnym napędem (ok. 92%) pochodzą z lat 50. i 60. W strukturze rodzajowej taboru żeglugi śródlądowej dominują jednostki wykorzystywane w systemie pchanym. Na ten rodzaj przypada 83,5% ogółu taboru, którym w 2005 r. przewieziono 86,8% ładunków. Rola barek do holowania była znikoma.

Udział żeglugi śródlądowej w obsłudze transportu w Polsce jest niewielki i kształtuje się na poziomie 0,7% wielkości przewozów w tonach oraz 0,4% całkowitej pracy przewozowej.

Polskim taborem żeglugi śródlądowej w 2005 r. przewieziono 9607 tys. ton ładunków, tj. o 9,8% więcej niż w 2004 r., o 20,6% więcej niż w 2003 r., o 24,3% więcej niż w 2002 r. oraz o 6,3% mniej niż w 2001 r. Wykonano pracę przewozową wynoszącą 1277 mln tonokilometrów, tj. o 19,8% więcej niż w 2004 r., o 46,4% więcej niż w 2003 r., 13,4% więcej niż w 2002 r. oraz o 1% więcej niż w 2001 r.

Na ogólny wzrost przewozów żeglugą śródlądową wpłynęło głównie zwiększenie przewozów w komunikacji międzynarodowej, której udział wzrósł z 37,8% w 2003 r. do 53,5% w 2005 r. Od 1 maja 2004 r. zniesione zostały bariery dostępu do rynku Unii Europejskiej dla polskich przewoźników. Statki śródlądowe zarejestrowane pod polską flagą mogą już bez ograniczeń ilościowych wykonywać przewozy międzynarodowe oraz podejmować przewozy kabotażowe w krajach członkowskich Unii Europejskiej, do tej pory niemal niedostępne dla polskich armatorów. W największym stopniu wzrosły przewozy ładunków obcych między portami zagranicznymi (w 2004 r. trzykrotny, a w 2005 r. pięciokrotny wzrost w porównaniu do 2003 r.). Zwiększyły się również przewozy ładunków importowanych (wzrost o 91,5% w porównaniu do 2003 r.) oraz eksportowanych (12% wzrost), z czego 97,5% przypada na eksport do Niemiec. W strukturze przewożonych ładunków w komunikacji międzynarodowej w 2005 r. dominowały przewozy minerałów surowych i przetworzonych (ok. 35%), mineralnych paliw stałych (ok. 24%), wyrobów metalowych (ok. 10%). Średnia odległość przewozu 1 tony ładunku w komunikacji międzynarodowej w 2005 r. wyniosła ok. 212 km.

W komunikacji krajowej przewozy ładunków w 2005 r. zmalały o ok. 10% w porównaniu do 2003 r. i o ok. 11% w porównaniu do 2004 r. Średnia odległość przewozu 1 tony ładunku wyniosła w 2005 r. 42 km (w 2003 r. i 2004 r. - 48 km).

W podziale na grupy ładunkowe obsługiwane przez transport wodny śródlądowy występowała zdecydowana dominacja minerałów surowych i przetworzonych, które w 2004 r. stanowiły ok. 66%, a w 2005 r. ok. 67% przewozów krajowych, mineralnych paliw stałych (w 2004 r. i 2005 r. odpowiednio o ok. 12% i 15%) oraz rudy żelaza (w 2004 r. i 2005 r. odpowiednio o ok. 9% i 6%).

Oprócz przewozów towarów żegluga śródlądowa realizuje przewozy pasażerów, które są istotnym elementem oferty turystycznej. Liczba przewiezionych pasażerów ogółem w 2005 r. pozostawała niemal na niezmienionym poziomie w porównaniu do 2003 r. (2003 r. – 1010 tys., 2005 r. - 1016 tys. pasażerów). Zmniejszyła się natomiast liczba przewiezionych pasażerów w komunikacji międzynarodowej w związku z ograniczeniem rejsów związanych z handlem wolnocłowym (przewozy w żegludze międzynarodowej w 2005 r. były o 97,2% mniejsze niż w 2003 r.). Żegluga pasażerska prowadzona jest obecnie m.in. w rejonie Szczecina (Dolna  Odra, Zalew Szczeciński), w okolicach Wrocławia (na Odrze), Krakowa, Warszawy i Płocka (na Wiśle), na Kanale Elbląskim oraz na Jeziorach Mazurskich.

Wartość nakładów inwestycyjnych na środki trwałe w 2005 r. podmiotów prowadzących działalność w zakresie żeglugi śródlądowej, w których liczba pracujących przekracza 9 osób wyniosła 18096 tys. zł, w tym wartość nakładów na budynki i budowle stanowiła 5,8%, na maszyny, urządzenia techniczne i narzędzia 2,4%, a na środki transportu 91,8%. W porównaniu do 2003 r. wartość nakładów na środki trwałe wzrosła ponad dwukrotnie.Przeciętne zatrudnienie w jednostkach żeglugi śródlądowej, w których liczba pracujących przekracza 9 osób  wyniosło w 2005 r. 540 osób i było o 20,8% niższe niż w 2003 r.
Przeciętne miesięczne wynagrodzenie brutto pracowników zatrudnionych na podstawie stosunku pracy w tych jednostkach ukształtowało się na poziomie 2899,6 zł, tj. o 20,9% wyższym niż w 2003 r.

Dane zamieszczone w publikacji pochodzą z badań statystycznych GUS. W 2005 r. badaniem objęto 263 jednostki.

Drogi wodne śródlądowe żeglowe
Navigable inland waterways

Tabor śródlądowego transportu wodnego. Stan w dniu 31 XII.
Inland waterway transport fleet. As of 31 XII.

Wyszczególnienie SPECIFICATION	2001	2002	2003	2004	2005
Holownikii	27	20	17	14	11
Tugs
moc w kW	4002	2402	2960	2417	1733
power in kW
Pchacze	251	239	242	243	242
Pushers
moc w kW	67484	64995	64249	65605	66136
power in kW
Barki	598	582	590	587	574
Barges
nośność w tys. t wymierzonych	282	273	278	283	283
load capacity in thous. measured tons
Barki z własnym napędem	98	92	95	93	95
Self-propelled barges
moc w kW	23423	22154	23171	22575	24357
power in kW
nośność w tys. t  wymierzonych	46	43	46	46	50
load capacity in thous. measured tons
Barki do holowania	14	6	8	5	4
Dumb barges
nośność w tys. t  wymierzonych	2	1	1	1	1
load capacity in thous. measured tons
Barki do pchania	486	484	487	489	475
Pushed barges
nośność w tys. t  wymierzonych	234	229	231	236	232
load capacity in thous. measured tons
Statki pasażerskie	104	111	87	97	103
Passenger shipsa
moc w kW	26503	27420	10534	15100	15282
power in kW
miejsca pasażerskie	12654	13317	9335	8357	9597
number of places for passengers

a W latach 2001 i 2002 łącznie z żeglugą przybrzeżną a In 2001 and 2002 including coastal navigation

Przewozy ładunków śródlądowym transprtem wodnym według rodzaju środka transportu
Inland waterway transport of goods by kind of transport mean

Wyszczególnienie SPECIFICATION	2001	2002	2003	2004	2005
	w  liczbach in   numbers					2001= =100
W tys.  t In  thous.  t
OGÓŁEM	10255	7729	7968	8747	9607	93,7
TOTAL
Barki z  własnym napędem	1025	853	776	994	1269	123,8
Self-propelled barges
Barki bez własnego napędu	9217	6859	7192	7753	8338	90,5
Not self-propelled barges
w tym pchane	9171	6841	7158	7727	8302	90,5
of which pushed
Tratwy holowane	13	17	-	-	-	x
Dumb rafts
W  tys.  tonokilometrów In thous. ton-kilometres
OGÓŁEM	1263596	1125784	871719	1066377	1276766	101,0
TOTAL
Barki z  własnym napędem	376926	345515	276423	387686	475218	126,1
Self-propelled barges
Barki bez własnego napędu	886603	780203	595296	678691	801548	90,4
Not self-propelled barges
w tym pchane	885157	780073	594738	678220	801505	90,5
of which pushed
Tratwy holowane	67	66	-	-	-	x
Dumb rafts
Średnia  odległość przewozu  1 tony ładunku w km Average transport distance per one ton  in km
OGÓŁEM	123	146	109	122	133	108,1
TOTAL
Barki z  własnym napędem	368	405	356	390	374	101,6
Self-propelled barges
Barki bez własnego napędu	96	114	83	88	96	100,0
Not self-propelled barges
w tym pchane	97	114	83	88	97	100,0
of which pushed
Tratwy holowane	5	4	x	x	x	x
Dumb rafts

Przewozy pasażerów śródlądowym transportem wodnym^a
Inland waterway transport of passengers^a

WYSZCZEGÓLNIENIE SPECIFICATION	2001	2002	2003	2004	2005
	w  liczbach in  numbers					2003=100
Liczba pasażerów w tys. Number of  passengers  in  thous.
OGÓŁEM	1637	1648	1010	841	1016	100,6
TOTAL
w tym  komunikacja międzynarodowa	607	518	286	42	8	2,8
of which international  traffic
W  tys.  pasażerokilometrów  In  thous. of  passenger-kilometres
OGÓŁEM	41927	37061	19496	14837	15478	79,4
TOTAL
w tym  komunikacja międzynarodowa	23570	19022	6733	1635	380	5,6
of which international  traffic
Średnia  odległość przewozu  1  pasażera   w km Average  distance of  one passenger  in  km
OGÓŁEM	26	22	19	18	15	78,9
TOTAL
w tym  komunikacja międzynarodowa	39	37	24	39	48	200,0
of which international  traffic

a W latach 2001 i 2002 łącznie z żeglugą przybrzeżną a Including coastal navigation in 2001 and 2002.

« powrót