Do wydruku

Wyniki finansowe spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych (SKOK)
za I półrocze 2008 r.

Data publikacji:	2008-09-26

Utrzymująca się od prawie trzech lat dobra koniunktura gospodarcza, której jednym z wymiernych rezultatów był spadek bezrobocia i wzrost wynagrodzeń, przyczyniła się do wzrostu zamożności przeciętnej polskiej rodziny. W miarę jak rosły zarobki i dochody per capita, zwiększały się możliwości oszczędzania (choćby niewielkich kwot) przez ludność, a dążenie do poprawy standardu i komfortu życia wzmagało zapotrzebowanie na łatwo dostępne, tanie kredyty konsumpcyjne. Nie wszystkie jednak gospodarstwa domowe chciały i potrafiły korzystać z oferty bankowej, zwłaszcza że wiele z nich nadmiernie zwiększyło obciążenie swych budżetów spłatą wcześniej zaciągniętych zobowiązań i w okresie bezpośrednio poprzedzającym wypłatę poborów, potrzebowało kilkudniowej pożyczki, popularnie zwanej „chwilówką”.

Popyt na tego typu krótkoterminowe produkty finansowe nie został w pełni wykorzystany w polityce marketingowej banków, promujących głównie karty kredytowe i debetowe. Tę lukę wypełniły parabanki, a wśród nich – spółdzielcze kasy oszczędnościowo-kredytowe – proponujące wyższe od bankowych odsetki od depozytów i (pozornie) tańsze, łatwo dostępne krótkoterminowe pożyczki, generując tym wyższe zyski w swej działalności depozytowo-pożyczkowej, im szybciej potrafiły i mogły obracać pieniądzem. Nie jest to wprawdzie zachowanie całkowicie bezpieczne, mimo że ryzyko utraty płynności finansowej w przypadku SKOK ogranicza się do relatywnie niewielkiego kręgu członków, a w razie zagrożenia płynności finansowej, lub w innych szczególnych sytuacjach, kasy mogą liczyć na dotacje z Krajowej Spółdzielczej Kasy Oszczędnościowo-Kredytowej.

Ryzyko finansowe SKOK najskuteczniej zmniejsza – konsekwentnie realizowana od wielu lat – strategia wzmocnienia potencjału kapitałowego kas, nie tylko w drodze konsolidacji ich zasobów finansowych, ale także dzięki napływowi nowych członków i utrzymywaniu stopy emisji nowych pożyczek poniżej stopy przyrostu nowych i odnawianych depozytów. Obok dochodów z podstawowej działalności, kasy zdobywają dodatkowe wpływy świadcząc różne usługi w niszowych obszarach rynku pieniężnego.

***

Badaniem objęto 65 kas oszczędnościowo-kredytowych, a więc o trzy mniej niż w analogicznym okresie roku ubiegłego, które zostały w tym czasie wchłonięte przez silniejsze podmioty. Nadal trwała rozbudowa sieci dystrybucji produktów SKOK, dzięki czemu wzrosła z 1 625 do 1 692 (o 67) liczba ich oddziałów i punktów obsługi klienta. Tworzenie nowych placówek i poprawa jakości funkcjonowania istniejących wcześniej stanowisk pracy wymagały pozyskania odpowiednio licznej kadry, w związku z czym przeciętne zatrudnienie w kasach zwiększyło się z 6 173 do 7 065 osób (o 892 etaty).

Rozwój działalności SKOK miał podstawy we wzroście z 1 607 tys. do 1 754 tys. (o 9,2%) liczby członków, rekrutujących się przede wszystkim ze środowisk utrzymujących się z pracy najemnej. Udział osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą na własny rachunek (0,6%-0,7%) był znikomy, ale o ich rosnącym zainteresowaniu usługami SKOK świadczyła wysoka dynamika napływu członków z tej grupy (wzrost w ciągu roku o 34,6%). Wraz ze wzrostem liczby członków zwiększyła się, choć mniej niż proporcjonalnie, liczba umów depozytowych; w okresie pierwszych sześciu miesięcy ub. roku zawarto ok. 247 tys. nowych umów, w analogicznym okresie roku bieżącego – prawie 281 tys. (o 34 tys. więcej).

Na koniec czerwca bieżącego roku depozyty ogółem wzrosły z 5 876 mln zł w 2007 r. do 7 710 mln zł w roku bieżącym (o 31,2%), zaś przeciętna kwota lokaty na jednego członka zwiększyła się z 3,7 tys. zł do 4,4 tys. zł. Warto odnotować fakt, że 92,1% depozytów SKOK stanowiły lokaty na okres nie przekraczający dwunastu miesięcy, co pozwalało uniknąć kasom wypłaty skapitalizowanych odsetek od depozytów odnawianych. Depozyty (nowe i odnowione) pozyskane z umów zawartych w pierwszej połowie ub. roku miały wartość 3 064 mln zł, z umów zawartych w tym samym okresie br. – 4 384 mln zł (wzrost o 43,1%). Wysoka dynamika tych depozytów wynikała nie tylko z napływu nowych członków, ale przede wszystkim ze zwiększenia przeciętnej kwoty lokaty z 12,4 tys. zł do 15,6 tys. zł w nowych i odnowionych kontraktach. Przyrost liczby członków był jednak wyższy od przyrostu wartości depozytów. Zapewne niektórzy dawni członkowie nie odnowili swych lokat, a część nowopozyskanych ich nie założyła, bo przeciętna wartość depozytu na nowego członka obniżyła się z 54,6 tys. zł według stanu na 30 czerwca 2007 r. do 51,3 tys. zł tym samym dniu br.

Wartość udzielonych pożyczekogółem wzrosła z 4 515 mln zł w końcu czerwca ub. roku do 5 971 mln zł (o 32,2%) na koniec czerwca br., przy relatywnie dużym udziale (o 63,3%) kwoty pożyczek przekraczających okres jednego roku. Przeciętne zadłużenie członka kasy wzrosło w tym okresie z 2,8 tys. zł do 3,4 tys. zł. Liczba nowych umów pożyczkowych zawartych w pierwszej połowie, zarówno minionego jak bieżącego roku, była znacznie wyższa od liczby umów depozytowych, ale zagregowana wartość transakcji – niższa. W analizowanym okresie br. członkowie kas zawarli 739 tys. umowy pożyczkowe na kwotę 2 844 mln zł (przed rokiem odpowiednio: 810 tys. i 2 345 mln zł); średnia wartość pożyczki na jedną nową umowę wyniosła 3,9 tys. zł (wobec 2,9 tys. zł rok temu), ale spadła przeciętna wartość pożyczki na nowego członka z 41,8 tys. zł do 33,3 tys. zł.

Wzrost potencjału kapitałowego SKOK wyraża suma bilansowa, która w analizowanym okresiepodniosła się (w ujęciu zagregowanym) z 6 302 mln zł do 8 261 mln zł (o 31,1%), przy czym charakterystyczny dla SKOK (raczej krótki) horyzont operacji depozytowo-pożyczkowych miał istotny wpływ na strukturę i dynamikę aktywów i pasywów.

Rozwój bazy materialnej kas przełożył się na wzrost z 212 mln zł do 262 mln zł (o 23,6%) wartości rzeczowych aktywów trwałych; należy się spodziewać dalszego wzrostu majątku trwałego, biorąc pod uwagę, że środki zaangażowanie w długoterminowych inwestycjach zwiększyły się z 274 mln zł do 325 mln zł (18,7%). Aktywa obrotowe wzrosły z 5 804 mln zł do 7 640 mln zł (o 31,6%) i stanowiły 92,5% aktywów ogółem (wobec 92,1% przed rokiem), w tym największą wartość miały należności krótkoterminowe, które zwiększyły się w ciągu dwunastu miesięcy z 4 764 mln zł do 6 215 mln zł (o 30,5%).

Kapitały(fundusze) własne SKOK wzrosły z ok. 253 mln zł do ponad 316 mln zł (o 25,2%). Na wzrost tej pozycji wpłynęło podniesienie udziałów zwiększające kapitał podstawowy z 90 mln zł do ok. 97 mln zł (o 7,5%) oraz zasilenie kapitału zapasowego (głównie z wygospodarowanych w 2007 r. zysków), dzięki czemu wartość tej pozycji pasywów wzrosła w analizowanym okresie z ok. 140 mln zł do ok.169 mln zł (o 21,1%). Pozostałe składowe (kapitał z aktualizacji wyceny oraz kapitały rezerwowe) nie miały istotnego wpływu na zmiany wartości kapitałów własnych kas. Tak, jak w większości instytucji specjalizujących się w krótkookresowych operacjach pieniężnych, w pasywach dominowały zobowiązania krótkoterminowe, których wartość wzrosła z 6 000 mln zł do 7 859 mln zł (o 31,0%); stanowiły one ponad 95,2% pasywów ogółem. Wprawdzie, w analizowanym okresie znacznie wzrosły zobowiązania długoterminowe (z ok. 41 mln zł do 60 mln zł), ale ich udział w pasywach ogółem niewiele się zmienił (wzrost z 0,6% do 0,7%). Jeszcze wyższą dynamikę miała rezerwa na zobowiązania, która wzrosła z niecałych 9 mln zł do ponad 25 mln zł (o 191,5%), lecz jej udział w pasywach zwiększył się zaledwie z 0,1% do 0,3%.

Płynność finansowaSKOK, obliczona jako relacja sumy krótkoterminowych inwestycji i należności do wartości krótkoterminowych zobowiązań pozostała na koniec czerwca br. na poziomie zbliżonym do ubiegłorocznego, lecz niższym o 20-30 pkt proc. w porównaniu z przeciętną płynnością przedsiębiorstw sektora niefinansowego. Nie jest to bynajmniej sygnałem zagrożenia wypłacalności kas, ale przeciwnie – dowodem odpowiedzialnej polityki ich zarządów; można w uproszeniu przyjąć, że należności odpowiadają kwocie pożyczek, finansowanych z depozytów – lub inaczej mówiąc – zobowiązań wobec SKOK.

Przychody z całokształtu działalności SKOK wzrosły z 486 mln zł do 608 mln zł (o 25,2%), a więc mniej niż majątek kas; większość (86,0%) tych przychodów zrealizowały podmioty rentowne. O sukcesie komercyjnym decydowały przede wszystkim przychody netto ze sprzedaży i zrównane z nimi, których wartość wzrosła z 450 mln zł do 553 mln zł (wzrost o 22,9%). Koszty uzyskania przychodów zwiększyły się z 463 mln zł do 574 mln zł (o 24,1%), przy czym udział SKOK rentownych był nieco niższy w porównaniu z ich partycypacją w dochodach (84,7%). Koszty działalności operacyjnej osiągnęły poziom 528 mln zł (przed rokiem 411 mln zł) i stanowiły 91,9% kosztów uzyskania przychodów z całokształtu działalności. Koszty osobowe (wynagrodzenia i składki na ubezpieczenia społeczne oraz inne osobowe) wyniosły 154 mln zł (wzrosły o 29,4% w porównaniu z pierwszą połową 2007 r.).

Wskaźnik poziomu kosztów pozostał wysoki (95,2%-94,4%), ale jego bezwzględna wartość nieco spadła, zarówno w kasach wykazujących zysk netto (o 0,9 pkt proc.), jak i w kasach, które poniosły straty netto (o 2,3 pkt. proc.). Poprawa tego wskaźnika była konsekwencją przewagi dynamiki przychodów nad dynamiką kosztów we wszystkich kasach.

Spółdzielcze kasy oszczędnościowo-kredytowe na koniec czerwca 2008 r. osiągnęły wynik finansowy brutto w kwocie 34,0 mln zł (przed rokiem 23 mln zł). Po odprowadzeniu podatku dochodowego wynik finansowy netto ukształtował się w wysokości ok. 30 mln zł (przed rokiem 15 mln zł). Zysk netto w łącznej wysokości 33 mln zł (przed rokiem 19 mln zł) wygospodarowało 51 kas, strata netto poniesiona przez 14 pozostałych kas wyniosła ok. 3 mln zł (przed rokiem prawie 4 mln zł). Wzrost zysków i zmniejszenie kwoty strat znalazło wyraz w poprawie wskaźnika rentowności obrotu; w ujęciu brutto wyniósł on 5,6% (rok wcześniej 4,8%), netto – 4,9% (3,1%). Wskaźnik rentowności obrotu obliczony dla kas, które wykazały zysk był wyższy i wynosił w ujęciu brutto 7,1% (przed rokiem 6,2%), zaś w ujęciu netto 6,3% (przed rokiem 4,5%).

Archiwum publikacji

« powrót