jest centralnym organem administracji rządowej właściwym w sprawach statystyki wykonującym swoje zadania przy pomocy służb statystyki publicznej.

Do zadań Prezesa GUS należy (art. 25 ust. 1 ustawy o statystyce publicznej):

• rozpoznawanie zapotrzebowania na informacje i analizy statystyczne i przygotowywanie na tej podstawie projektów programów badań statystycznych statystyki publicznej oraz przedstawianie ich Radzie,
  
• organizowanie i prowadzenie badań statystycznych oraz ustalanie ich metodologii,
  
• zbieranie, gromadzenie i opracowywanie danych statystycznych oraz ich analizowanie,
  
• coroczne sporządzanie i publikowanie w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski" Narodowego Rachunku Zdrowia,
  
• przeprowadzanie spisów powszechnych,
  
• przechowywanie danych statystycznych,
  
• opracowywanie standardowych klasyfikacji, nomenklatur i definicji podstawowych kategorii, ustalanie wzajemnych relacji między nimi oraz ich interpretacja,
  
• udostępnianie i rozpowszechnianie wynikowych informacji statystycznych, w tym podstawowych wielkości i wskaźników,
  
• opracowywanie i ogłaszanie prognoz demograficznych oraz statystycznych prognoz demograficznych i społecznych,
  
• przedstawianie Prezydentowi, Sejmowi i Senatowi, organom administracji rządowej, Najwyższej Izbie Kontroli, Narodowemu Bankowi Polskiemu, organom jednostek samorządu terytorialnego oraz innym instytucjom rządowym wynikowych informacji statystycznych w zakresie, terminach i w formach określonych w programie badań statystycznych,
  
• prowadzenie krajowych rejestrów urzędowych: podmiotów gospodarki narodowej i podziału terytorialnego kraju,
  
• prowadzenie badań i analiz statystycznych wynikających z przyjętych przez Rzeczpospolitą Polską zobowiązań międzynarodowych,
  
• dokonywanie statystycznych porównań międzynarodowych i ogłaszanie ich wyników,
  
• wykonywanie przyjętych przez Rzeczpospolitą Polską zobowiązań przekazywania danych statystycznych organizacjom międzynarodowym,
  
• współpraca z wyspecjalizowanymi w dziedzinie statystyki organizacjami międzynarodowymi, regionalnymi oraz organami i urzędami innych krajów,
  
• prowadzenie prac naukowych i badawczo-rozwojowych w zakresie metodologii badań statystycznych i standardów klasyfikacyjnych oraz zastosowań metod matematycznych i informatyki w statystyce,
  
• prowadzenie szkolenia, dokształcania i doskonalenia w dziedzinie statystyki,
  
• popularyzacja wiedzy o statystyce.