00-925 Warszawa
Al. Niepodległości 208
V piętro, pokój 554 (blok C)

tel.: (22) 608-30-40, 608-31-75
faks: (22) 608 38-87

e-mail: e.orzelek@stat.gov.pl

Konferencja "Żywność i żywienie a polityka ludnościowa w Polsce" 23 listopada 2010 r.
 

Stanowisko Rządowej Rady Ludnościowej w sprawie "Bezpieczeństwo zdrowotne ludności Polski"

Publikacje Rządowej Rady Ludnościowej:                                                                                                   

Sytuacja demograficzna Polski - Raport 2008-2009

Biuletyn RRL nr 54

Archiwum publikacji

Archiwum dokumentów


Rządowa Rada Ludnościowa jest organem doradczym Prezesa Rady Ministrów w sprawach dotyczących zagadnień demograficznych i polityki ludnościowej. W 1997 roku przejęła ona zadania Rządowej Komisji Ludnościowej działającej od 1974 roku pod przewodnictwem Profesora dr hab. Kazimierza Secomskiego. Od 1999 roku jej przewodniczącym jest dr hab. prof. SGH Zbigniew Strzelecki.

Do zadań Rządowej Rady Ludnościowej należy przede wszystkim:

• przedkładanie każdego roku raportów o sytuacji demograficznej kraju dla Rady Ministrów RP           

   W okresie funkcjonowania Rządowej Komisji Ludnościowej i Rządowej Rady Ludnościowej do 2009 roku opracowano 34 raporty o sytuacji demograficznej Polski. Zawierają one sugestie w sprawie podejmowania działań w zakresie polityki ludnościowej państwa.

• inicjowanie prac legislacyjnych i opiniowanie aktów prawnych w zakresie polityki ludnościowej

   W tym zakresie najważniejszym obszarem działania RRL są prace nad przygotowaniem założeń programu polityki ludnościowej w Polsce. Podjęte one zostały z inicjatywy Rządowej Rady Ludnościowej. Decyzja w tej sprawie była następstwem zapisów Deklaracji I Kongresu Demograficznego w Polsce, w której uczestnicy Kongresu apelowali o podjęcie skoordynowanych działań pozwalających na zahamowanie niekorzystnych trendów demograficznych. Rządowa Rada Ludnościowa powołała Zespół ds. opracowania założeń programu polityki ludnościowej, składający się z pracowników naukowych z różnych ośrodków w kraju oraz przedstawicieli resortów realizujących zadania związane z polityką ludnościową. W efekcie tych prac powstały opracowania:

• Założenia polityki ludnościowej w Polsce - pod kier. dr hab. Bożeny Balcerzak-Paradowskiej.
• O polską politykę migracyjną – pod kier. prof. dr hab. Antoniego Rajkiewicza.

W efekcie opracowano jednolity dokument „Założenia polityki ludnościowej w Polsce”.

Rządowa Rada Ludnościowa w ramach swoich statutowych obowiązków opracowała:

• Stanowisko w kwestii aktualizacji Narodowego Programu Zdrowia formułując opinię o potrzebie reaktywowania medycyny szkolnej, przyjęcia programu promocji zdrowia i profilaktyki zdrowotnej oraz zmniejszenia nierówności w dostępie do ochrony zdrowia. Stanowisko w tych kwestiach przekazano Ministrowi Zdrowia.
• Stanowisko dotyczące projektu „Założeń ustawy o świadczeniach rodzinnych”.
• Stanowisko dotyczące projektu „Strategia polityki społecznej 2002-2005”.
• Wnioski i zalecenia do ”Sytuacji demograficznej Polski. Raportu 2000-2001”.
• Informację o sytuacji demograficznej Polski przedstawioną na posiedzeniu sejmowej Komisji Polityki Społecznej i Rodziny w dniu 24 kwietnia 2002 r.
• Stanowisko wraz z Komitetem Nauk Demograficznych PAN dotyczące „Założeń prognozy ludności Polski na lata 2003 – 2030”, dokumentu autorstwa Lecha Bolesławskiego, Departament Statystyki Społecznej GUS (wersja z sierpnia z uzupełnieniami z września 2003 roku).
• Stanowisko Rządowej Rady Ludnościowej w sprawie Projektu Programu Polityki Rodzinnej.
• Stanowisko Rządowej Rady Ludnościowej w sprawie Spisu ludności i mieszkań 2011.
• Stanowisko Rządowej Rady Ludnościowej w sprawie „Bezpieczeństwo zdrowotne ludności Polski”.
• Stanowisko Rządowej Rady Ludnościowej w sprawie „Starzenie się ludności Polski a zabezpieczenie społeczne”.

• inicjowanie badań naukowych, w tym formułowanie tematyki i opiniowanie założeń metodycznych w dziedzinie demografii i polityki ludnościowej

   Rządowa Rada Ludnościowa w ramach inicjowania, organizowania i współdziałania w organizowaniu konferencji i sympozjów poświęconych zagadnieniom polityki ludnościowej była współorganizatorem:

• Europejskiej Konferencji Ludnościowej zorganizowanej przez European Association for Population Studies, w dniach 26–30 sierpnia 2003 r. w Warszawie, przy współudziale SGH, Komitetu Nauk Demograficznych PAN, PTD, GUS.
• Ogólnopolskiego Szczytu w Sprawach Dzieci w dniach 23-24 maja 2003 r zorganizowanego przez Rzecznika Praw Dziecka. Przewodniczący RRL wystąpił w sesji inauguracyjnej oraz wziął udział w sesji tematycznej 2 nt. Dzieci w okresie transformacji – wyzwania demograficzne i społeczno-ekonomiczne- ocena sytuacji w kontekście realizacji zapisów Konstytucji RP, Konwencji o prawach dziecka oraz zobowiązań Deklaracji Światowego Szczytu w Sprawach Dzieci i sesji końcowej. Celem spotkania była ocena głównych problemów w zakresie opieki nad dzieckiem w Polsce w kontekście deklaracji, uzgodnień i zobowiązań Światowego Szczytu w Sprawach Dzieci (Nowy Jork 7-10 maja 2002 r.).

• współdziałanie z międzynarodowymi organizacjami w obszarze problematyki ludnościowej - ONZ, Rada Europy, OECD i inne.

   W ramach współpracy RRL z ONZ najważniejszym obszarem jest udział w pracach Komisji Ludności i Rozwoju ONZ. Dzięki staraniom Rządowej Rady Ludnościowej i Ministerstwa Spraw Zagranicznych, Polska została wybrana na lata 2001-2004 oraz 2008-2011 w skład tej Komisji. W tym zakresie RRL we współpracy z odpowiednimi resortami opracowuje stosowne materiały na Sesje Komisji i ustala skład delegacji reprezentujących Polskę. I tak:

• na 35. Sesji Komisji (Nowy Jork 1-5 kwietnia 2002 r.) delegacja polska przedstawiła stanowisko rządu RP na temat praw prokreacyjnych i zdrowia prokreacyjnego, ze szczególnym odniesieniem do doświadczeń w zwalczaniu chorób związanych z zarażeniem wirusowym ludzkiego systemu odpornościowego HIV, zgodne z polskim prawodawstwem.
• na 36. Sesji Komisji (Nowy Jork 31 marca – 4 kwietnia 2003 r.) delegacja polska przedstawiła stanowisko rządu RP na temat ludności, edukacji i rozwoju w Polsce w postaci przedłożonego raportu.
• na 37. Sesji Komisji (Nowy Jork, 22-26 marca 2004 r.) delegacja polska przedstawiła stanowisko rządu RP na temat: Dziesięć lat po Kairze. Raport Narodowy Polska. W stanowisku zawarto informację o sytuacji demograficznej Polski, zagadnienia zdrowia prokreacyjnego, powszechnego dostępu do edukacji (w tym edukacji kobiet), zagadnienia równości płci i statusu kobiet w Polsce oraz zagadnienia polityki ludnościowej w kontekście celów przyjętych w Programie Działania ICPD, Kair l994.
• na 38. Sesji Komisji (Nowy Jork, 4-8 kwietnia 2005 r.) delegacja polska przedstawiła stanowisko rządu RP na temat rozwoju ludności w Polsce w kontekście epidemii HIV/AIDS.
• na 39. Sesji Komisji (Nowy Jork, 4-7 marca 2006 r.) delegacja polska przedłożyła krótką informację prezentującą sytuację migracyjną w Polsce.
• na 40. Sesji Komisji (Nowy Jork, 9 – 13 kwietnia 2007 r.) polska przedstawiła stanowisko rządu RP na temat kwestii zmieniających się struktur wieku populacji i ich wpływu na rozwój.
• na 41. Sesji Komisji (Nowy Jork, 7 – 11 kwietnia 2008 r.) polska przedstawiła stanowisko rządu RP na temat krajowych doświadczeń w ramach urbanizacji, migracji wewnętrznej i rozwoju.
• na 42. Sesji Komisji (Nowy Jork, 30 marca – 3 kwietnia 2009r.) polska przedstawiła stanowisko rządu RP na temat polskich doświadczeń w zakresie implementacji Programu Działań oraz problematyki ludnościowej, pt. „Wkład Planu Działania Międzynarodowej Konferencji Ludność i Rozwój (ICPD) w międzynarodowe cele rozwoju, uwzględniające Milenijne Cele Rozwoju”. 

   Ważnym elementem współdziałania RRL z ONZ są odpowiedzi na kolejne ankiety ONZ w sprawach ludnościowych, które zatwierdza Rada Ministrów RP. Odpowiedź na VIII Ankietę ONZ udzielono w 1998 roku. W 2004 roku RRL IX ankietę ONZ nt. Ludności i Rozwoju, skierowanej do rządów państw w brzmieniu przyjętym przez Radę Ministrów w dniu 16 marca 2004 r. W 2009 r. RRL opracowała i przekazała do Dyrektora Biura Ludnościowego ONZ odpowiedź Rządu polskiego na X ankietę ONZ nt. Ludności i Rozwoju. W ankiecie przedstawiona została Polska na tle polityki ludnościowej oraz działania Rządowej Rady Ludnościowej. Zaprezentowano w niej osiągnięcia I Kongresu Demograficznego, współpracę międzynarodową Rady z organizacjami międzynarodowymi, w tym w szczególności z Komisją Ludności i Rozwoju ONZ, oraz polską politykę milenijną. X ANKIETA ONZ „TENTH INQUIRY AMONG GOVERNMENTS ON POPULATION AND DEVELOPMENT”.

   Istotnym elementem współpracy RRL z ONZ jest jej współdziałanie z UNFPA. W latach 1997-1999 zrealizowano projekt badawczy pt. "Polityka ludnościowa i strategia jej wdrażania". Obejmował on dwa tematy:

1. Promocja zdrowia fizycznego, psychicznego i społecznego w systemie edukacji i poprzez system edukacji - wykonany w Centrum Metodycznym Pomocy Psychologiczno-Pedagogicznej MEN.
2. Promocja zdrowia matki i dziecka, ze szczególnym uwzględnieniem planowania rodziny - wykonany w Instytucie Matki i Dziecka. Rządowa Rada Ludnościowa koordynowała cały projekt, który zakończono w 1999 roku.
   

Kolejnym obszarem współpracy RRL z UNFPA była realizacja programu pt. „Szkolenie dla pielęgniarek szkolnych i pediatrycznych na temat zdrowia prokreacyjnego, chorób przenoszonych drogą płciową i profilaktyki HIV/AIDS”. Program został zrealizowany w latach 2000-2002 we wschodnich i środkowych regionach Polski, a następnie przedłużono go do maja 2005 r. 

Na lata 2001-2004 Polska została wybrana do Europejskiego Komitetu Ludnościowego. Przedstawiciele Rządowej Rady Ludnościowej reprezentowali Polskę w Europejskim Komitecie Ludnościowym i Europejskiej Sieci Ludnościowej Rady Europy w Strasburgu. Zgodnie z przyjętymi przez Radę Europy regułami w latach 2002-2003 przedstawiciel RRL reprezentujący Polskę brał udział w pracach Europejskiego Komitetu Ludnościowego na prawach stałego członka, który zwykle obraduje na dwóch sesjach w roku, letniej i jesiennej.

X posiedzenie CAHP (1-2 grudnia 2005 r.) było ostatnim posiedzeniem Komitetu Demograficznego, uczestników posiedzenia poinformowano, iż w wyniku postanowień przyjętych na Trzecim Szczycie Rady Europy w Warszawie, Sekretarz Generalny Rady Europy zawiesił działalność Komitetu Demograficznego Rady Europy z końcem 2005 roku.

• współpraca z Komitetem Nauk Demograficznych PAN, Polskim Towarzystwem Demograficznym, Głównym Urzędem Statystycznym, uczelniami wyższymi i stowarzyszeniami naukowymi w celu rozwijania badań i upowszechniania wiedzy demograficznej.   

   Z inicjatywy Rządowej Rady Ludnościowej odbywał się od września 2001 r. do listopada 2002 r. I Kongres Demograficzny w Polsce pod honorowym patronatem Prezydenta RP z Komitetem honorowym składającym się z najwyższych władz państwa (marszałkowie Sejmu i Senatu RP, Premier RP) oraz Prymasa Polski. Przesłanką jego zwołania, była troska o tworzenie takich warunków, które sprzyjałyby zachowaniu ciągłości pokoleń i spójności społeczeństwa. W Polsce dokonują się bowiem bardzo ważne dla przyszłości narodu i państwa przemiany, w tym przemiany demograficzne. Programowym celem Kongresu było:

• określenie stanu i perspektyw rozwoju demograficznego Polski,
• ustalenie charakteru, metod i środków polityki ludnościowej w Polsce u progu nowego wieku i członkostwa w Unii Europejskiej,
• ocena dorobku polskiej demografii, sprecyzowanie potrzeb dalszego jej rozwoju, metod badawczych i dydaktyki.      

   Program Kongresu został zrealizowany w pełni. Pokłosiem obrad sesji inauguracyjnej, sesji tematycznych, regionalnych oraz dwudniowej sesji podsumowującej jest bogaty zestaw publikacji książkowych.

   Podsumowując przedstawione w toku obrad Kongresu wyniki badań należy podkreślić ich dużą przydatność dla różnych obszarów polityki społecznej, w tym dla polityki demograficznej. Dokonana prezentacja ogólnokrajowych i regionalnych uwarunkowań oraz skutków procesów demograficznych, a także ich implikacji dla rozwoju ekonomicznego i społecznego pozwoli lepiej opracować metody i środki sprzyjające integracji społecznej oraz przeciwdziałać społecznym patologiom i marginalizacji różnych kategorii społecznych. Szczególnie cenne są w tym zakresie wnioski na temat kondycji polskiej rodziny, dzieci i młodzieży oraz osób starszych. Istotne wnioski i rekomendacje zostały zebrane również w odniesieniu do problemów i perspektyw społecznej integracji osób niepełnosprawnych. Kongres stworzył też otwarte forum dla szerokiej wymiany doświadczeń w zakresie realizowanych i pożądanych działań samorządów szczebla wojewódzkiego, powiatowego i gminnego oraz organizacji pozarządowych.

Zadania związane z bieżącą działalnością Rządowej Rady Ludnościowej wykonuje Sekretariat RRL obejmujące w szczególności:

1. bieżące administrowanie pracami RRL (korespondencja, organizowanie posiedzeń, sporządzanie protokołów, sprawy gospodarcze),
2. utrzymywanie kontaktów z instytucjami i organizacjami krajowymi oraz zagranicznymi (m. in. ONZ, Rada Europy),
3. przygotowywanie każdego roku dla Rady Ministrów raportu o sytuacji demograficznej Polski,
4. przygotowanie merytorycznych opinii o projektach aktów prawnych dotyczących problematyki demograficznej i przedstawianie ich do rozpatrzenia przez Rządową Radę Ludnościową,
5.  przygotowanie projektów oficjalnych stanowisk i opinii RRL dla Rządu RP w sprawach demograficznych w celu ich przekazania organizacjom i instytucjom krajowym i zagranicznym, które zwrócą się z prośbą o ich uzyskanie.
            

   Sprawozdania z działalności Rządowej Rady Ludnościowej są przedkładane każdego roku Prezesowi Rady Ministrów. Są one publikowane w kolejnych numerach Biuletynu RRL, którego wydawanie przez RRL zostało wznowione w 2001 roku – Biuletyn NR 46.

Skład obecnie działającej Rządowej Rady Ludnościowej określa Zarządzenie Nr 85 Prezesa Rady Ministrów z dnia 29 maja
2006 r.

Jej członkami są osoby z grona pracowników nauki powołane imiennie przez Prezesa Rady Ministrów:
Dr hab. Zbigniew Strzelecki, prof. SGH – Przewodniczący,
Prof. dr hab. Józefina Hrynkiewicz – Zastępca Przewodniczącego,
Prof. dr hab. Janusz Witkowski – Zastępca Przewodniczącego
Dr Alina Potrykowska - Sekretarz Generalny,
Dr hab. Bożena Balcerzak-Paradowska – Instytut Pracy i Spraw Socjalnych,
Ks. prof. dr hab. Janusz Balicki, Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego,
Prof. dr hab. Bogdan Chazan – Dyr. Szpitala Położniczo-Ginekologicznego im. Św. Rodziny w Warszawie,

Prof. dr hab. Lucyna Frąckiewicz - Akademia Ekonomiczna w Katowicach

Prof. dr hab. Irena E. Kotowska, Szkoła Główna Handlowa,
Prof. dr hab. Jerzy T. Kowaleski – Uniwersytet Łódzki,
Dr hab. Ireneusz Kuropka - Akademia Ekonomiczna we Wrocławiu,
Prof. dr hab. Adam Kurzynowski - Szkoła Główna Handlowa,
Prof. dr hab. Antoni Rajkiewicz – Uniwersytet Warszawski,
Prof. dr hab. Robert Rauziński – Instytut Śląski,Prof.
D hab. Andrzej Rączaszek - Akademia Ekonomiczna w Katowicach,
Prof. dr hab. Iwona Roeske–Słomka - Akademia Ekonomiczna w Poznaniu,
Prof. dr hab. Izydor Sobczak – Gdańska Wyższa Szkoła Humanistyczna, Uniwersytet Gdański,
Prof. dr hab. med. Janusz Szymborski – Biuro Rzecznika Praw Dziecka,
Prof. dr hab. Eugeniusz Z. Zdrojewski - Wyższa Szkoła Ekonomiczna w Warszawie

przedstawiciele wyznaczeni przez ministrów i szefów instytucji:

1. przedstawiciel kancelarii Prezesa Rady Ministrów,
2. przedstawiciel Komitetu Nauk Demograficznych Polskiej Akademii Nauk,
3. przedstawiciel Polskiego Towarzystwa Demograficznego,
4. przedstawiciel organizacji pozarządowych,
5. przedstawiciel Konwentu Marszałków,
6. przedstawiciel Instytutu Kardiologii,
7. przedstawiciel Instytutu Matki i Dziecka,
8. przedstawiciel Centrum Onkologii - Instytutu im. Marii Skłodowskiej-Curie w Warszawie,
9. przedstawiciel Instytutu Żywności i Żywienia

oraz członkowie delegowani przez:

1. Ministra Edukacji Narodowej,
2. Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego,
3. Ministra Obrony Narodowej,
4. Ministra Pracy i Polityki Społecznej,
5. Ministra Sportu,
6. Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji,
7. Ministra Spraw Zagranicznych,
8. Ministra Zdrowia,
9. Pełnomocnika Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych,
10. Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego,
11. Prezesa Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców.
    

Obsługę Rządowej Rady Ludnościowej zapewnia Główny Urząd Statystyczny (Zarządzenie Nr 165 Prezesa Rady Ministrów z dnia 7 listopada 2006 r.).