Strona główna  »  TERYT

Wersja do wydruku

A A A

Zakres rejestru TERYT

Krajowy Rejestr Urzędowy Podziału Terytorialnego Kraju (TERYT) funkcjonuje w oparciu o przepisy: ustawy z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej (Dz. U. Nr 88, poz. 439 z późn. zm.) oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 grudnia 1998r. w sprawie szczegółowych zasad prowadzenia, stosowania i udostępniania krajowego rejestru urzędowego podziału terytorialnego kraju oraz związanych z tym obowiązków organów administracji rządowej i jednostek samorządu terytorialnego (Dz. U. Nr 157, poz. 1031 z późn. zm.).

Rejestr TERYT obejmuje systemy:

  • TERC  - identyfikatorów i nazw jednostek podziału terytorialnego, 
  • SIMC   - identyfikatorów i nazw miejscowości,
  • BREC  - rejonów statystycznych i obwodów spisowych, 
  • NOBC - identyfikacji adresowej ulic, nieruchomości, budynków i mieszkań,
  • ULIC   - centralnego katalogu ulic.

Identyfikatory rejestru TERYT

  • stanowią obowiązujący standard identyfikacji terytorialnej dla organów prowadzących urzędowe rejestry i systemy informacyjne administracji publicznej, 
  • są stosowane w innych ewidencjach, rejestrach i systemach odnoszących się do jednostek terytorialnych umożliwiając integrację danych gromadzonych w tych systemach, 
  • mogą być stosowane w zakresie pełnym lub częściowym, w zależności od potrzeb danego rejestru lub systemu, 
  • umożliwiają opracowywanie i prezentowanie zjawisk społeczno-ekonomicznych w przekrojach o różnym stopniu szczegółowości, tj.: województw, powiatów, gmin, dzielnic i delegatur w gminach miejskich, rejonów statystycznych i obwodów spisowych, obrębów stosowanych w ewidencji gruntów i budynków, miejscowości i ulic, a także w podziale na miasta i wieś.

Do prowadzenia rejestru podziału terytorialnego służy dokumentacja geodezyjno-kartograficzna (mapy oraz szkice sytuacyjne rejonów statystycznych), zawierająca:

  • przebieg granic jednostek: 
    • podziału terytorialnego - województw, powiatów, gmin, miast, dzielnic, delegatur,
    • podziału statystycznego - rejonów statystycznych i obwodów spisowych,
    • podziału stosowanego w ewidencji gruntów i budynków - obrębów; 
  • nazwy miejscowości oraz ulic;
  • budynki i ich numery porządkowe.

Systemy rejestru TERYT:

  1. System identyfikatorów i nazw jednostek podziału terytorialnego TERC

System zawiera identyfikatory i nazwy jednostek zasadniczego trójstopniowego podziału terytorialnego kraju i jest zbudowany według hierarchicznej numeracji:

  • województw,
  • powiatów,
  • gmin.

W systemie odrębnymi identyfikatorami wyróżniono:

  • miasta na prawach powiatu,
  • gminy miejskie, wiejskie, miejsko-wiejskie,
  • miasta i obszary wiejskie w gminach miejsko-wiejskich,
  • dzielnice i delegatury w gminach miejskich.
  1. System identyfikatorów i nazw miejscowości SIMC

System zawiera:

  • urzędowe nazwy miejscowości,
  • stałe, niepowtarzalne identyfikatory miejscowości,
  • określenia rodzajowe miejscowości,
  • przynależność miejscowości do gminy, powiatu i województwa.
  1. System rejonów statystycznych i obwodów spisowych BREC

System obejmuje identyfikatory podziału utworzonego dla potrzeb przeprowadzania narodowych spisów powszechnych i prowadzenia badań reprezentacyjnych

  • obwód spisowy jest jednostką przestrzenną wyodrębnioną dla spisów powszechnych i innych badań statystycznych według liczby mieszkań i mieszkańców,
  • rejon statystyczny stanowi przestrzenną jednostkę agregacji danych statystycznych złożoną z kilku, nie więcej niż dziewięciu obwodów spisowych.

W okresach międzyspisowych system BREC stanowi operat losowania prób do badań demograficzno-społecznych.

  1. System identyfikacji adresowej ulic, nieruchomości, budynków i mieszkań NOBC

System zawiera adresy budynków i mieszkań, w układzie rejonów statystycznych i obwodów spisowych.

Na podstawie baz systemu:

  • przygotowywana jest dokumentacja wyjściowa do narodowych spisów powszechnych w postaci wykazów mieszkaniowo-adresowych,
  • losowane są próby oraz ustalane są adresy mieszkań wylosowanych do badań reprezentacyjnych.

5.   Centralny katalog ulic ULIC

W ramach systemu identyfikacji adresowej ulic, nieruchomości, budynków i mieszkań NOBC prowadzony jest centralny katalog ulic ULIC obejmujący nazwy ulic zgodne z brzmieniem uchwał o ich nadaniu oraz ich identyfikatory, utworzony przez alfabetyczne ułożenie nazw ulic w ramach całego kraju.

Katalog ulic pozwala na lokalizację ulicy w danym mieście i gminie, a na terenach wiejskich również na lokalizację w konkretnej miejscowości wiejskiej gminy.

Nazwy podane w katalogu ULIC powinny być wykorzystywane w innych systemach łącznie z cechą, tj. określeniem typu: ul., al., pl.,  rynek, skwer itp. Jeśli jednak katalog służy do drukowania adresów np. na kopertach, w pismach, czy zaświadczeniach, łączne stosowanie cechy i nazwy może czasami prowadzić do zapisów typu: „rynek, Rynek Stary”, „rondo, Rondo ONZ”, „aleja, Aleja Szucha” itp.
W związku z tym zaleca się programowo pominąć cechę przy drukowaniu adresu w przypadku, gdy:

  • określenie to pokrywa się z pierwszym słowem nazwy,
  • cechę sklasyfikowano jako „inne” – wyraz ten również nie powinien być drukowany na kopertach czy zaświadczeniach.

Przedstawiony zakres odpowiada informacjom zawartym w urzędowym rejestrze TERYT (zakres podstawowy). Systemy SIMC, BREC i NOBC zawierają ponadto informacje dodatkowe, tworzące statystyczną część rejestru (zakres rozszerzony). Systemy TERC i ULIC części statystycznej nie posiadają.

Rejestr TERYT podlega aktualizacji z następującą częstotliwością:

  • systemy: identyfikatorów i nazw jednostek podziału terytorialnego, identyfikatorów i nazw miejscowości, centralny katalog ulic, a także system identyfikacji adresowej ulic, nieruchomości, budynków i mieszkań w części dotyczącej nazw miejscowości i ulic oraz numeracji porządkowej nieruchomości i budynków - na bieżąco,
  • system rejonów statystycznych i obwodów spisowych oraz identyfikacji adresowej ulic, nieruchomości, budynków i mieszkań w zakresie:
    • przyrostów i ubytków budynków i mieszkań - kwartalnie,
    • podziału na rejony statystyczne i obwody spisowe - co najmniej raz w roku.

System NTS

Z rejestrem TERYT- systemem identyfikatorów i nazw jednostek podziału terytorialnego TERC, powiązana jest Nomenklatura Jednostek Terytorialnych do Celów Statystycznych (NTS).
Podstawę prawną jej wprowadzenia stanowi rozporządzenie (WE) nr 1059/2003 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 26 maja 2003 r. w sprawie ustalenia wspólnej klasyfikacji Jednostek Terytorialnych do Celów Statystycznych (NUTS) (Dz. Urz. UE. L 154 z 21.06.2003, str. 1; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 14, t.1,str. 196, z późn. zm.). Przepisy szczegółowe odnośnie liczby i zasięgu utworzonych poziomów jednostek oraz budowy ich symboli zawarte są w rozporządzeniu Rady Ministrów w sprawie wprowadzenia Nomenklatury Jednostek Terytorialnych do Celów Statystycznych (NTS) (Dz. U. z 2007 r. Nr 214, poz. 1573 z późn. zm.).

Klasyfikacja NTS oparta jest na zasadniczym trójstopniowym podziale terytorialnym kraju na gminy, powiaty i województwa oraz wprowadza dodatkowo dwa poziomy nieadministracyjne: regiony i podregiony. Łącznie klasyfikacja obejmuje pięć poziomów, z których:

  • trzy określono jako poziomy regionalne:
      Poziom 1 – regiony,
      Poziom 2 – województwa,
      Poziom 3 – podregiony,
  • dwa jako poziomy lokalne:
      Poziom 4 – powiaty,
      Poziom 5 – gminy.

Aktualizacja systemu w zakresie jednostek podziału terytorialnego oraz regionów (NTS 1) i podregionów (NTS 3) prowadzona jest na bieżąco.

Informacje wprowadził(a): Alicja Koszela
Data ostatniej modyfikacji: 07-04-2011

« powrót