W roku 2009 za najważniejsze zjawiska zaobserwowane na rynku ubezpieczeń można uznać:

• wycofywanie się klientów z ubezpieczeń na życie (typowo ochronnych) i prawie dwukrotny wzrost świadczeń w tej grupie,
• kilkunastoprocentowy spadek zebranych składek,
• wzrost o jedną trzecią odszkodowań i świadczeń,
• ujemny wynik techniczny działu II (głównie w ubezpieczeniach komunikacyjnych),
• bardzo dobre efekty działalności lokacyjnej zakładów ubezpieczeń działu I.

 

***

W dniu 31 grudnia 2009 r. zezwoleniena prowadzenie działalności ubezpieczeniowej w Polsce miało sześćdziesiąt sześć zakładów ubezpieczeń (przed rokiem sześćdziesiąt siedem); działalność w ubezpieczeniach na życie (dział I) prowadziło trzydzieści towarzystw, pozostałe ubezpieczenia osobowe i majątkowe (Dział II) obsługiwało trzydzieści pięć firm. Spośród firm posiadających licencje jeden zakład był w likwidacji od 2000r.

Większość firm ubezpieczeniowych miała formę organizacyjną spółki akcyjnej (dwadzieścia dziewięć w dziale I i dwadzieścia osiem w dziale II), spośród dziewięciu towarzystw ubezpieczeń wzajemnych, dwa prowadziły ubezpieczenia na życie. W towarzystwach zorganizowanych w formie spółek akcyjnych dominował kapitał zagraniczny, TUW-y miały przewagę polskich udziałowców.

Pełny zakres ubezpieczeń w dziale I utrzymywało dziewięć zakładów, dziesięć prowadziło ubezpieczenia w czterech grupach (grupa 1 i 5 w kombinacji z dwiema innymi grupami ubezpieczeń na życie). Sześć towarzystw oferowało ubezpieczenia w trzech grupach, z tego cztery firmy – ubezpieczenia na życie i na życie z funduszem inwestycyjnym w powiązaniu z ubezpieczeniem wypadku i choroby. Pięć zakładów ubezpieczało tylko ryzyka z grup 1 i 5. Trzy zakłady należące do zagranicznych akcjonariuszy w dziale I, obok ubezpieczeń bezpośrednich zajmowały się także reasekuracją czynną.
W dziale II cztery największe towarzystwa miały uprawnienia do prowadzenia ubezpieczeń bezpośrednich we wszystkich grupach. Osiemnaście firm przyjmowało do ochrony ryzyka sklasyfikowane w mniej niż w osiemnastu a więcej niż dziesięciu grupach. Istniały także wyspecjalizowane firmy w zakresie ryzyk finansowych i prawnych. Ubezpieczenie ogólnej odpowiedzialności cywilnej (grupa 13) oferowało trzydzieści jeden zakładów, ubezpieczenia ogniowo-kradzieżowe – dwadzieścia osiem (grupa 8) i trzydzieści jeden (grupa 9), ubezpieczenie NNW (grupa 1), często sprzedawane w pakietach wraz z innymi produktami – trzydzieści, autocasco (grupa 3) – dwadzieścia sześć, ubezpieczenia komunikacyjnej OC (grupa 10) – dwadzieścia sześć. Ubezpieczenia, na które nie ma dużego popytu, takie jak np. ubezpieczenie pojazdów szynowych (grupa 4) prowadziło osiem towarzystw. Reasekuracją czynną w dziale II zajmowało się osiemnaście zakładów (w tym jeden powołany wyłącznie w tym celu), ale żaden nie pokrywał wszystkich klas ryzyka.

Suma bilansowa rynku ubezpieczeń gospodarczych ogółem na koniec grudnia 2009 r. wyniosła 138 783 mln zł (wzrost w ciągu roku o 0,6%), z tego na dział I przypadało 87 772 mln zł (o 3,2% więcej niż przed rokiem), na dział II – 51 011 mln zł (o 3,4% mniej niż w końcu grudnia 2008 r.). Na towarzystwa ubezpieczeń na życie przypadało 63,2% aktywów ogółem (wzrost o 1,5 pkt proc.), na towarzystwa ubezpieczeń majątkowych 36,8% (spadek o 1,5 pkt proc.). Kapitałową przewagę działu I generowały aktywa netto ubezpieczeń na życie, gdzie ryzyko lokaty ponosi ubezpieczający. Wartość tej pozycji wzrosła w analizowanym okresie do 31 660 mln zł (o 5 314 mln zł, tj. o 20,2%).
Lokaty środków własnych w obu działach ubezpieczeń obniżyły się: w ubezpieczeniach na życie do 52 016 mln zł (o 4,5%), w pozostałych ubezpieczeniach osobowych i majątkowych do 42 977 mln zł (o 4,7%). O ujemnej dynamice lokat w dziale ubezpieczeń na życie zdecydowało głównie obniżenie lokat terminowych w instytucjach kredytowych o ponad jedną czwartą pomimo wzrostu (o 6,7%) zaangażowania w dłużnych papierach wartościowych o stałej kwocie dochodów. Lokaty zakładów na życie w papiery o zmiennej kwocie dochodu (udziały, akcje, certyfikaty inwestycyjne) wzrosły (o 12,1%), ale nie miało to znaczącego wpływu na dynamikę lokat finansowych tego działu.
W dziale II lokaty finansowe obniżyły się do 32 976 mln zł (o 9,8%), na co wpłynęły niższe lokaty w instytucjach kredytowych (o 37,8%) i papiery wartościowe o stałej kwocie dochodu (obniżenie wartości bilansowej o 9,2%) pomimo wzrostu (o 15,9%) zaangażowania w papiery o zmiennej kwocie dochodu (udziały, akcje, certyfikaty inwestycyjne). Utrzymało się, podobnie jak w poprzednich okresach sprawozdawczych, znacznie większe zaangażowanie ubezpieczycieli działu II niż działu I w udziały i akcje w podmiotach podporządkowanych. Tego typu inwestycje wyniosły na koniec grudnia 2009 r. odpowiednio 8 999 mln zł i 1 496 mln zł, i wzrosły w firmach majątkowych o 19,4%, a w towarzystwach życiowych o 6,1%.

---